Park Regionaly Valley Treja, powstał w 1982 roku, obejmuje obszar 650 hektarów i znajduje się w środku odcinka rzeki Treja, prawego dopływu Tybru. Znajduje się w gminach Mazzano Romano i Calcata, odpowiednio na terenie prowincji Rzymu i Viterbo.

Park charakteryzuje się głównie krajobrazem wąwozów, pionowych ścian skał wulkanicznych, które zostały wyrzeźbione przez wodę rzeki, otoczone są łagodnymi wzgórzami gdzie uprawia się rośliny, sady, winnice, gaje oliwne i orzechy laskowe. W wzdłuż biegu rzeki, w miejscach gdzie jest większa spójność skał wyrzeźbione zostało koryto rzeki, przerwane przez malownicze wodospady duże i małe, z których to wyróżnia się Montegelato, gdzie znajduje się stary młyn wodny.

Ponad połowę powierzchni stanowią lasy, w większości stanowią własność publiczną. Najbardziej rozpowszechnioną formą roślinności są lasy mieszane dębowe tj. dąb korkowy i dąb omszowy wraz z klonem, grabem pospolitym i leszczynami. Wzdłuż rzeki przeważają gatunki higrofilne, a mianowicie lubiące wodę, takie jak wierzby, topole i olchy, a na krawędzi wąwozów dominują gatunki ciepłolubne, te które lubią środowisko ciepłe, takie jak dąb ostrolisty i wiązowiec zachodni. W "sercu" parku znajduje się ważny ośrodek archeologiczny.

Najstarsze znaleziska archeologiczne na terenie parku pochodzą z epoki brązu (1440-1200 pne). Wielki rozwój wielu cmentarzy (IX-VIII wieku pne do IV wieku-III pne) potwierdza obecność ważnego i dużego centrum, gdzie najstarsza część znajdowała się u podnóża wzgórza Narce. Liczne przedmioty znalezione w miejscach pochówku zostały rozsiane po całym parku i świadczą o jego bezpośredniej bliskości starożytnej kultury miasta. Obecnie większość obiektów odzyskanych z licznych wykopalisk przeprowadzonych w okresie od końca 800 i do pierwszych dziesięcioleci ubiegłego wieku są wystawione w Muzeum Archeologicznym w Civita Castellana i Muzeum Narodowyn Villa Giulia w Rzymie.

Do dziś w parku można podziwiać pozostałości wielu grobowców, dróg, tuneli zbudowanych dla celów wodociągowych i fortyfikacje wzniesione w celu ochrony zabytkowego miasta Civita Castellana, znanego w czasach przed rzymianami jako, stolica ludności falisków. U podnóża góry Li Santi, kilka metrów od prawego brzegu rzeki Treja znajdują się ruiny starego zabytkowego budynku, prawdopodobnie używanego do kultu płodności kobiet.

Park Valley Treja można zwiedzać przez cały rok; trasa biegnie wzdłuż rzeki, wraz z jej młynami i wodospadami co jest szczególnie wymowne i pełne znaczenia dla środowiska, ale także pełne zabytków i krajobrazów niespotykanej piękności. Małe centra miasteczek Mazzano Romano i Calcata są znane ze swoich charakterystycznych pozycji, z powodu wąskich uliczek starego miasta i niespotykanych krajobrazów.

Traduzione di:
Anna Gadziszewska